RYKOWISKO I BEKOWISKO MELODIĄ BABIEGO LATA

Przełom lata i jesieni  to słońce już mniej bystre i ciepłe,  poranki oblane zimną rosą, a mgły przychmurzają okolicę. Babie lato  ciągnie flagami swoje artystyczne pajęczyny  wieszcząc przyrodzie  nadejście jesieni. W lesie i na polach  powietrze staje się rześkie, chłodne i gęste. To jesień, to pora  roku kojarząca się  większości z nas z kolorowymi, opadającymi  liśćmi, czy z wyprawą na grzybobranie.

Jednak, nie wszyscy z nas wiedzą, że jest to też czas  rykowiska, czyli okresu w którym  jeleń- król lasów  ma swoje gody.

Jeleń szlachetny – (Cervus elaphus) to zwierze stadne  które w większości roku bytuję  w dwóch grupach  - żeńskich i męskiej. Grupy żeńskie  składają się z  samic -  łań z potomstwem - cielakami  oraz samców – młodych byczków poniżej czwartego roku życia.  Takimi grupami  łań zwanymi chmarami  w raz z potomstwem  przewodzą najstarsze łanie tzw licówki. Natomiast grupy - chmary męskie tworzą  byki które są  w podobnym wieku. Dominacja w tej chmarze byków  kształtuje się z reguły  w zależności od   masy ciała oraz wielkości poroża. Należy podkreślić że przez większy  okres czasu  w roku  te dwie grupy osobników  jeleni bytują na oddzielnych rewirach. Jednakże na przełomie lata  i jesieni  panujące do tej pory relacje  zmieniają się za sprawa,  nadchodzącego okresu godowego u jeleni zwanego rykowiskiem.

Do chmar  łań dołączają  samce jeleni – byki, po czym wyganiają  z chmar młode byczki. Młodzi wygnańcy natomiast żyją, tworząc  grupy  i bytują w sąsiedztwie rodzinnej chmary.

Dojrzałe, samotne samce jeleni które do chwili obecnej żyły w leśnych ostępach, wychodzą na śródleśne łąki oraz okoliczne pola, są bardzo odważne, prezentując swoją sylwetkę i poroże -   poszukują partnerek. Często rankami kiedy słońce wstaje, przy niskich temperaturach w pogodę bezdeszczową i bez wietrzną, panujący spokój i ciszę przerywa  przyprawiający o dreszcze ryk jelenia byka. Byk ten zwany „organistą” rozpoczyna  rykowisko. Zaraz po tym z różnych stron lasu odpowiadają mu inne  byki chcące  przejąć jego chmarę łań. Jeżeli znajdzie się w sąsiedztwie  pilnowanej chmary śmiałek który stanie do konkurencji zabiegania o podwładną chmarę łań, rywale  podejmują tzw.  „marsz równoległy” prezentując w tym celu swoje sylwetki, wielkość poroża oraz swój intensywny zapach. Jeżeli rywal nie odpuszcza dochodzi do bezpośredniego starcia  byków. Walka ta polega na bezpośrednim  krzyżowaniu i splataniu się  poroża zwanego „wieńcem”. Niekiedy również zwierzyna te zadaje sobie bolesne i śmiertelne  ciosy. Ten rywal który wygra walkę  obejmuję władzę nad chmarą łań, oraz ma możliwość przekazania swoich genów. Natomiast pokonany  odchodzi  z niczym. Po tak pięknych tańcach i zalotach misternego rykowiska po około  34 tygodniach   pojawi się na świecie jego najważniejszy efekt – młode pokolenia jeleni.

Wraz z końcem rykowiska porykiwanie byków cichnie, wyczerpane samce okresem godowym zaszywają się w leśnych ostępach gdzie intensywnie  odpoczywają i żerują aby nadrobić  25% ubytku ciała. Później byki łączą się w męskie chmary i tak żyją aż do następnego rykowiska.

Kiedy rykowisko cichnie na dobre a jesień ubierze przyrodę w paletę barw w połowie października  rozpoczynają sie gody danieli (Dama, dama) zwane bekowiskiem.

Podobnie jak jelenie szlachetne , daniele również są gatunkiem zwierząt stadnych . Łączą się w różne grupy zwane rudlami. Można spotkać rudel  samic-łań z młodzieżą, pojedyncze łanie z potomstwem , rudle samej młodzieży, rudle samców-byków oraz rudle mieszane. Można również spotkać pojedyncze starsze   byki. 

Na początku bekowiska samce danieli – byki tworzą w ziemi  wgłębienia  zwane „kołyskami” do których oddają mocz i stopniowo je pogłębiają. Po pewnym czasie dołki nabierają  bardzo intensywnego zapachu. Samce byki na leśnych polanach  w słońcu  wydają charakterystyczny odgłos zwane chrapaniem aby zgromadzić przy sobie jak najwięcej łań. Odgłos ten określany jest jako  beczenie  - stąd też nazwa bekowiska.  W tym czasie byki gromadzą przy sobie rudel około 8 samic-łań  i dbają o  ich względy,  broniąc zdobyte łanie  przed  innymi samcami. Byki danieli w tym czasie również walczą , może nie taki walecznie jak jelenie szlachetne ale również zacięcie. Przepychają się nawzajem swoim porożem zwanym łopatami. Ze względu na charakterystyczną budowę poroża walki znacznie rzadziej kończą się tragicznie. Byki zdobyte samice trzymają przy sobie około 2 tygodni, podczas których w przygotowanej kolebce dochodzi do kopulacji osobników. Po około 32 tygodniach na świat przychodzą  młode daniele zwane cielętami.

Autor: Milena Stemplewska-Zawierucha
Data utworzenia: 09.09.2021
Ostatnia aktualizacja: Milena Stemplewska-Zawierucha
Data aktualizacji: 09.09.2021 07:52:25